Pieszy na przejściu: obowiązki kierowcy i pierwszeństwo

Pierwszeństwo pieszych na przejściu to temat, który na egzaminie teoretycznym pojawia się w wielu pytaniach, często z filmem. Od 1 czerwca 2021 r. kierowca musi ustąpić pierwszeństwa nie tylko pieszemu, który już jest na przejściu, ale także temu, który na nie wchodzi. Poniżej znajdziesz obowiązki kierowcy i pieszego opisane w ustawie Prawo o ruchu drogowym (PoRD).

Kiedy pieszy ma pierwszeństwo?

Art. 13 ust. 1a PoRD mówi wprost:

• pieszy znajdujący się na przejściu dla pieszych ma pierwszeństwo przed pojazdem,
• pieszy wchodzący na przejście ma pierwszeństwo przed pojazdem, z wyłączeniem tramwaju.

Przed czerwcem 2021 r. kierowca musiał ustąpić pierwszeństwa tylko pieszemu znajdującemu się na przejściu. Teraz obowiązek obejmuje też moment wchodzenia. W praktyce, jeśli pieszy stawia już krok na jezdnię przy przejściu, musisz go przepuścić.

Obowiązki kierowcy przed przejściem

Art. 26 ust. 1 PoRD wymaga, żeby kierujący, zbliżając się do przejścia dla pieszych:

1. zachował szczególną ostrożność,
2. zmniejszył prędkość tak, żeby nie narazić na niebezpieczeństwo pieszego znajdującego się na przejściu albo na nie wchodzącego,
3. ustąpił pierwszeństwa pieszemu znajdującemu się na przejściu albo na nie wchodzącemu.

Szczególna ostrożność oznacza większą uwagę i dostosowanie zachowania do sytuacji tak, żebyś mógł odpowiednio szybko zareagować. Dlatego przed przejściem nie wystarczy patrzeć tylko na to, co dzieje się na pasach. Obserwuj też chodnik i miejsca, w których pieszy może być zasłonięty, na przykład przez stojący samochód albo przystanek.

Kierującego tramwajem obowiązuje węższa zasada: musi ustąpić pierwszeństwa pieszemu znajdującemu się na przejściu, ale nie temu, który dopiero na nie wchodzi.

Czego nie wolno robić przy przejściu?

Art. 26 ust. 3 PoRD zabrania:

• wyprzedzania pojazdu na przejściu dla pieszych i bezpośrednio przed nim, z wyjątkiem przejścia, na którym ruch jest kierowany,
• omijania pojazdu, który jechał w tym samym kierunku, ale zatrzymał się, żeby ustąpić pierwszeństwa pieszemu,
• jazdy wzdłuż po drodze dla pieszych lub po przejściu dla pieszych (z wyjątkami opisanymi w ustawie).

Zakaz omijania jest bardzo ważny na drogach z dwoma pasami w jednym kierunku. Jeśli samochód na sąsiednim pasie zatrzymuje się przed przejściem, zakładaj, że przepuszcza pieszego, którego Ty możesz nie widzieć. Nie wolno Ci wtedy przejechać obok niego przez przejście.

Art. 49 ust. 1 pkt 2 PoRD zabrania też zatrzymania pojazdu na przejściu dla pieszych oraz w odległości mniejszej niż 10 m przed nim. Na drodze dwukierunkowej o dwóch pasach ruchu ten zakaz obowiązuje także za przejściem. Pojazd stojący tuż przed przejściem zasłania pieszych innym kierowcom.

Skręcanie na skrzyżowaniu

Gdy skręcasz w drogę poprzeczną, musisz ustąpić pierwszeństwa pieszemu, który przechodzi na skrzyżowaniu przez jezdnię drogi, na którą wjeżdżasz (art. 26 ust. 2 PoRD). Ten obowiązek nie znika, gdy skręcasz na zielonym świetle: piesi na przejściu za zakrętem też mogą mieć wtedy zielony sygnał.

Inne sytuacje z pieszymi

PoRD opisuje też kilka sytuacji, które pojawiają się w pytaniach egzaminacyjnych:

• Osoba niepełnosprawna lub o widocznej ograniczonej sprawności ruchowej. Gdy przechodzi przez jezdnię, kierujący musi zatrzymać pojazd, żeby umożliwić jej przejście (art. 26 ust. 7).
• Przejazd przez drogę dla pieszych. Gdy przejeżdżasz przez drogę dla pieszych, na przykład przy wjeździe do posesji, jedziesz powoli i ustępujesz pierwszeństwa pieszemu (art. 26 ust. 4).
• Przystanek tramwajowy bez wysepki. Jeśli tramwaj wjeżdża na taki przystanek albo na nim stoi, musisz się zatrzymać, żeby pasażerowie mogli bezpiecznie dojść do tramwaju albo z niego odejść (art. 26 ust. 6).
• Strefa zamieszkania. Pieszy korzysta z całej szerokości drogi i ma pierwszeństwo przed pojazdem.

Obowiązki pieszego

Pierwszeństwo nie zwalnia pieszego z ostrożności. Pieszy wchodzący na jezdnię lub przechodzący przez nią musi zachować szczególną ostrożność i korzystać z przejścia dla pieszych (art. 13 ust. 1). Nie może też wchodzić na jezdnię bezpośrednio przed jadący pojazd ani korzystać z telefonu podczas wchodzenia na jezdnię lub przechodzenia przez nią w sposób, który ogranicza obserwację drogi (art. 14).

Na egzaminie z prawa jazdy pytania dotyczą jednak Twoich obowiązków jako kierowcy. Nawet jeśli pieszy zachowuje się nieostrożnie, Ty musisz jechać tak, żeby móc bezpiecznie zatrzymać się przed przejściem.

Jak ćwiczyć to przed egzaminem?

• W pytaniach z filmem obserwuj chodnik przy przejściu. Często kluczowe jest to, czy pieszy już wchodzi na przejście.
• Zwracaj uwagę na pojazd na sąsiednim pasie. Jeśli zwalnia albo stoi przed przejściem, odpowiedź prawie zawsze wiąże się z zakazem omijania.
• Zapamiętaj wyjątek dla tramwaju. To częsty powód błędnych odpowiedzi.
• Powtarzaj pytania, na których się mylisz. W Zeryt.pl ćwiczysz na pytaniach z oficjalnej bazy pytań egzaminacyjnych i wracasz do błędów, aż je opanujesz.